ماوراء النهر : فرمانرواى ايلك‌خانيان احمد خان پسر خضر خان است كه در سال ( 488 ه . ق . ) او را به تهمت زندقه و به فتواى علماى سمرقند كشته شد . يمن : فرمانرواى سلسلهء زبيدى ، الفاتك الاول ابن جيش بود ( 498 ه . ق . ) ( 1104 م . ) جانشين وى المنصور ابن فاتك است ( 503 ه . ق . ) ( 1109 م . ) در اين‌زمان آخرين فرد سلسلهء بنى صليح كه در صنعا حكومت مىكرد ، ابو حمير سبا المنصور بود ( 484 - 492 ه . ق . ) ( 1091 - 1098 م . ) كه در اين تاريخ سلسلهء مذكور توسط بنى حمدان منقرض شد . خاندان حمدانى به چند شعبه تقسيم مىشد كه همگى آنها از نسل قبايل حاشد و بقيل‌اند كه پس از انقراض بنى صليح قريب سه قرن در صنعا امارت كردند . مؤسس اين سلسله حاتم ابن الغشيم است ( 492 ه . ق . ) ( 1098 م . ) بعد از وى در سال 502 هجرى ( 1108 م . ) عبد اللّه ابن حاتم جانشين او شد و بعد از عبد اللّه ، حكومت به معن ابن حاتم رسيد ( 504 ه . ق . ) ( 1110 م . ) ، هشام ابن القبيت جانشين معن ابن حاتم در سال 510 هجرى ( 1116 م . ) گرديد . در همين زمان زريع در عدن فرمانروا بود ( 508 ه . ق . ) ( 1114 م . ) افريقا الجزاير : فرمانرواى بنى حماد در الجزاير ، باديس است ( 498 ه . ق . ) ( 1104 م . ) و بعد از وى امارت به عزيز رسيد ( 500 ه . ق . ) ( 1106 م . ) تونس : فرمانرواى تونس از سلسلهء بنى زيرى ، بعد از تميم ابن معز ، يحيى ابن تميم است ( 501 ه . ق . ) ( 1107 م . ) و بعد از وى فرمانرواى زيريان على ابن يحيى است ( 509 ه . ق . ) ( 1115 م . ) مراكش : فرمانرواى مرابطين يوسف ابن تاشفين است كه به صلاحديد فقها نام خليفه عباسى را در خطبه ذكر كرد و در مقابل ، از خليفه خواست كه وى را امير مغرب و آندلس بشناسد . فقهاى شرق و از آن جمله امام محمد غزالى به او نامه نوشتند . يوسف ابن تاشفين در سال 500 هجرى ( 1106 م . ) درگذشت و پسرش على ابن يوسف ابن تاشفين

--> خلدون ، ج 3 ، ص 450 - 459 . دايرة المعارف اسلام ، چاپ اول ، مقالهء مروانيان به قلم ك . و . زترستن . و مقالهء نصر الدوله ، به قلم ه باون